Nieuws

Deurwaarder bedient zich van simpeler taal

Deurwaarders krijgen de mogelijkheid schuldenaren in simpel Nederlands uit te leggen waarom ze bij iemand aan de deur komen.

Veel mensen met schulden ontgaat nu namelijk de betekenis van de ambtelijke formuleringen in de documenten die de deurwaarders overhandigen. 

De beroepsorganisatie van gerechtsdeurwaarders KBvG heeft een aantal eenvoudige teksten ontwikkeld die schuldenaren uitleg geven over een aanzegging tot ontruiming, de overhandiging van een vonnis of een dreigend beslag op bankrekening, loon, auto of inboedel. Dat valt op de website te lezen.

Toelichting

Als het goed is legt een deurwaarder in een kort persoonlijk gesprek al uit wat de reden is van zijn komst, maar deze toelichting komt soms niet goed over door stress en emoties bij de schuldenaar. 

Daardoor nemen sommige mensen niet de maatregelen die ze zouden moeten nemen, zoals bijvoorbeeld het zelf verwijderen van de inboedel voorafgaand aan een ontruiming. De juridische teksten vervangen niet het officiële ambtelijke stuk van de deurwaarder. Het juridische taalgebruik daarin is namelijk het resultaat van wetgeving en jurisprudentie en is nodig voor een zuiver verloop van de rechtsgang.

NU.nl 22 oktober 2011

Elsevier besteedt deze week aandacht aan de valkuilen voor consumenten bij het kopen van financiële producten. Volgens hen is de grootste valkuil het ingewikkelde taalgebruik van de financieel adviseurs.

"Financieel adviseurs hebben er een handje van met ingewikkelde woorden en financiële termen te strooien. Zij zeggen dingen als: 'Om extra pensioenaangroei te garanderen, is een jaarruimteberekening noodzakelijk.' De meeste mensen hebben dan al geen flauw idee wat er wordt bedoeld. Voor de goede orde: de adviseur heeft dan alleen gezegd dat hij het maximale bedrag kan uitrekenen dat u van de belasting mag aftrekken. Valt dit bedrag mee, dan kunt u extra geld opzijzetten voor uw pensioen. 

(...)

Adviseurs hebben heus niet altijd kwaad in de zin. René Graafsma zegt dat hij dacht dat zijn cliënten 'alles begrepen wat ik zei'. Een menselijk trekje: ook andere specialisten, zoals artsen en wetenschappers, zijn geneigd jargon als spreektaal te beschouwen. Graafsma bekent dat hij vroeger zinsneden bezigde als 'de TER op uw beleggingen' en 'de beschikbare premieregeling'. Alleen kenners weten dat TER staat voor Total Expense Ratio, ofwel: de totale kosten."

'Trap niet in die val'door Rentsje de Gruyter, Elsevier, 67ste jaargang, nummer 40, 8 oktober 2011, pp. 52-56.

Uit Het Parool van 26 april 2011 door Joost R. Swanborn

Zet een sanctie op slechte overheidstaal

"Bent u gehuwd met en woont u niet duurzaam gescheiden van de natuurlijke moeder van bovenvermelde studerende? Zo nee, woont u met haar samen?"

De afgelopen jaren heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken dit soort teksten in overhiedsformulieren 'herschreven'. De Nederlandse Taalunie neemt het project nu over en kondigt zelfs een 'bredere voorziening' aan om de taal van de overheid te verbeteren. Dat is een kansloze missie, zolang het taboe op dwingende maatregelen blijft bestaan. 

Duidelijke taal van de overheid scheelt procedures, tijd, geld en ergernis - daarover zijn politici, wetenschappers, burgers én ambtenaren het eens. Waarom lukt het dan maar niet om die taal structureel te verbeteren? Omdat weinig hardnekkiger is dan ambtelijke angst - en niet zelden regelrechte onwil. Men is bang op zijn woorden te worden 'gepakt', 'doet het altijd al zo' en hult inhoudelijke leegte in een wolk van woorden. Goed, de belangstelling voor verbetering leeft even op na een mediarelletje, als het opleidingsbudget op moet of als een wethouder 'iets met taal heeft', maar de wezenlijke wil ontbreekt. Hoe dat komt? De arrogantie van de macht: de overheid heeft als monopolist in overheidstaal nu eenmaal geen concurrenten. Dus liggen schrijfwijzers te verstoffen in archiefkasten, is er een draaideurbeleid voor taaltrainers, worden functie-eisen aangepast, promoveren lijders aan dyslexie en schrijfangst tot beleidsschrijver en blijven gemeenten, provincies en ministeries telkens zelf het wiel uitvinden. 

Kan de Taalunie het tij keren? Dat valt te betwijfelen. Ze wil nu eerst gaan 'inventariseren wat er is'. Dat de expertise er allang is, bleek echter tijdens het Taaluniedebat van 2008: onderzoeksresultaten, standaardteksten, schrijfwijzers en zo meer. Het zou nu slechts moeten gaan om het opheffen van de versnippering in kennis en middelen. 

De Taalunie wil 'zoeken naar een effectieve manier om ambtenaren te motiveren om zulke hulpmiddelen ook te gebruiken'. Zij lijkt niet doordrongen van wat men 'in het veld' allang weet: zolang maatregelen vrijblijvend zijn, blijft het bij het blussen van lokale brandjes. 

Om de voortwoekerende veenbrand te bestrijden is een structurele, dwingende aanpak nodig. Daarvoor moet het ambtelijke taboe op sancties worden geslecht. Combineer om te beginnen al de bestaande best practises in adequate voorschriften, trainingsprogramma's én functie-eisen voor alle overheidslagen. Zet taalvaardigheid vervolgens consequent in als selectie- en beoordelingscriterium. Want waarom allerlei assessments organiseren, maar niet testen of iemand behoorlijk kan schrijven? En vooral: zorg dat onduidelijke taal consequenties krijgt. Wie zich niet kan of wil houden aan de voor de overheid wettelijke plicht om duidelijke taal te gebruiken, zit op de verkeerde plek. 

Kortom: er is alleen hoop op verbetering als de Taalunie een onvermoede daadkracht aan de dag legt. En dan zou wel eens een dieperliggend probleem aan het licht kunnen komen: een fundamenteel kwaliteitsgebrek onder schrijvende ambtenaren, dat - in elk geval gedeeltelijk - zijn oorsprong heeft in de kwaliteit van ons onderwijs. 

Deze herfst gaan we weer het land in om de Klinkende Taal Word Plugin live te demonstreren. 

Hét moment voor u om te zien hoe de meest uitgebreide versie van Klinkende Taal in de praktijk werkt. Wat de verschillen met de Web Tool zijn. En op welke taalfenomenen Klinkende Taal inmiddels kan checken. Geheel vrijblijvend en bij u in de buurt, dus langskomen kan altijd.

Meer informatie over de data en locaties verschijnt na de zomer hier op de Klinkende Taal-website. Of vul hiernaast uw e-mailadres in, dan krijgt u de informatie toegestuurd. 

Tot deze herfst!

Uit de Volkskrant van 16 juni 2011 door Simo Goddijn e.a.

HELDERE TAAL VOORKOMT PROBLEMEN

Abstract en dubbelzinning taalgebruik (C1) leidt tot onnodig dichte spitsstroken en wanhopige huiseigenaren. Een pleidooi voor begrijpelijke taal (B1).

We leven in een non-informatiemaatschappij. We overladen elkaar met informatie, maar het grootste deel van die informatie is zo abstract, dubbelzinnig of onbegrijpelijk, dat het de naam informatie niet verdient. Wie kent niet het verhaal van de spitsstrook op de A1 bij Hoevelaken die jarenlang voor niets dicht bleef? Ambtenaren van het ministerie van Camiel Eurlings en de landsadvocaat hadden een uitspraak van de Raad van State verkeerd geïnterpreteerd. Let op, het ging hier dus niet om mensen die te dom, te ongeïnteresseerd of te lui zijn om een juridische tekst te begrijpen. Het ging om uitermate gemotiveerde en juridisch geschoolde medewerkers van een ministerie en een landsadvocaat. 

Het was de abstracte en dubbelzinnige taal van de uitspraak van de Raad van State die de ambtenaren en de landsadvocaat op het verkeerde been zette. Waarom schrijft de Raad van State niet gewoon:'De minister mag de spitsstrook openen. Maar dan mogen auto's en motoren daar niet harder rijden dan 80 kilometer per uur'? Dan had minister Eurlings begrepen wat de Raad van State bedoelde. En zijn chauffeur ook. Want dan staat er concreet, eenduidig en nauwkeurig wat de minister moet doen. 

We trakteren onszelf in toenemende mate op non-informatie die een fatsoenlijk functioneren van onze maatschappij en onze economie in de weg staat. Neem Griekenland. Jarenlang was het land goed 'geleveraged'. Maar nu moeten we de Griekse staatsobligaties mogelijk 'herstructureren'of 'herprofileren'. 

We strooien ons met dit soort taal zand in de ogen. Griekenland goed geleveraged? Griekenland heeft verschrikkelijk veel geld geleend. Griekse staatsobligaties herstructureren of herprofileren? Griekenland heeft de afgelopen jaren zo verschrikkelijk veel geleend, dat het nu de rente voor die leningen niet meer kan betalen. Laat staan dat het land zijn leningen kan terugbetalen. We zeggen dan met een eufemisme dat het land zijn staatsobligaties moet herstructureren of herprofileren. Waarom zeggen we niet gewoon dat onze banken en onze pensioenfondsen in het verleden onverantwoord veel geld hebben geleend aan Griekenland? En dat ons dat geld gaat kosten. Maar dat de problemen te overzien zijn, omdat Griekenland gelukkig een hele kleine economie is. 

Goed geleveraged, herstructureren, herprofileren: het is non-informatie. Onder moderen communicatieprofessionals staat dit soort non-informatie bekend als C1. Teksten op taalniveau C1 zijn abstract en vaak dubbelzinnig. Ze zijn daardoor onnauwkeurig en onbegrijpelijk. Teksten op taalniveau B1 zijn daarentegen concreet en eenduidig en daardoor nauwkeuriger en gemakkelijker te begrijpen. Wij pleiten voor een omschakeling van C1 naar B1. Simpelweg omdat communicatie op C1 tot veel te grote problemen leidt. En je deze problemen vermijdt met B1. We geven drie voorbeelden. 

De helft van de Nederlanders met een eigen huis weet niet dat ze na een aflossingsvrije hypotheek na 30 jaar rente betalen hun lening nog moet terugbetalen. Dat lijkt dom, maar wat als je bank je op taalniveau C1 vertelt dat je met deze hypotheek 'lage maandlasten' hebt omdat je geen 'aflossing verschuldigd bent'? En wat als in de voorwaarden staat 'dat de aflossing van de hoofdsom aan het einde van de looptijd plaatsvindt'? Dankzij dit soort teksten weet een kleine twee miljoen huishoudens niet dat zij binnenkort ruim 300 miljard euro moet terugbetalen. Gemiddeld is dat 150.000 euro per huishouden. Dat geld hebben zij niet. Een nieuwe lening is voor veel mensen geen optie, want na 30 jaar mag je de hypotheekrente niet langer aftrekken. Zij moeten hun huis verkopen. Voor een deel van hen zal de waarde van het huis niet genoeg zijn om de lening terug te betalen. De problemen voor deze mensen en voor de huizenmarkt laten zich raden. 

Op B1 zegt een bank bijvoorbeeld dit: 'U wilt een huis kopen. Daarvoor kunt u van ons een lening krijgen. Voor die lening betaalt u rente. En u moet die lening terugbetalen. Betaalt u de rente niet of betaalt u de lening niet terug? Dan mogen we uw huis verkopen. Met het geld dat we dan krijgen, betaalt u uw lening terug. Is uw huis niet genoeg waard om alles te betalen? Dan moet u de rest van de lening op een andere manier aan ons betalen.' Op taalniveau B1 worden kleine lettertjes groot: daarmee vertel je concreet, eenduidig en begrijpelijk wat er aan de hand is. 

Niet alleen hypotheekteksten brengen mensen in de problemen. Ook bijsluiters bij medicijnen doen dat. Naar schatting 30 tot 70 procent van de mensen die medicijnen gebruiken, doet dat niet goed. Ook bijsluiters zijn consequent geschreven op taalniveau C1 en zijn allesbehalve behulpzaam voor een goed medicijngebruik. Sterker, talloze artsen raden hun patiënten af de bijsluiter te lezen, omdat deze hen op het verkeerde been zet. Ontoegankelijke bijsluiters betekenen bakken met weggegooid geld in een sector die de komende jaren erg op de kleintjes moet letten. Om over gezondheidsschade nog maar te zwijgen. Begrijpelijke bijsluiters leveren betere gezondheidszorg tegen lagere kosten. 

Tot slot Chemie-Pack. Chemie-Pack is een zogenoemd BRZO-bedrijf. BRZO betekent Besluit Risico's Zware Ongevallen. Het BRZO stelt hoge eisen aan veilig werken. Maar wat als dit in de vergunning staat: 'Bij het begin van het verladen van een brandgevaarlijk product waarbij elektrostatische oplading mogelijk is, naar een tank waarin een explosief gasmengsel aanwezig kan zijn, moet gedurende een aanloopperiode als gesteld in het rapport Gevaren van statische elektriciteit in de procesindustrie van de stuurgroep Rivepro, de vloeistofsnelheid worden beperkt tot 1m/sec.; er moeten voorzieningen zijn om deze beperking te waarborgen.'

Wat moet je met zo'n abstracte en onnauwkeurige C1-tekst? Wat is een aanloopperiode? Hoeveel seconden of minuten is dat? En dit: de vloeistofsnelheid moet worden beperkt. Wie moet dat doen? De chauffeur van de tankauto? Een medewerker van Chemie-Pack? Of dit: er moeten voorzieningen zijn om deze beperking te waarborgen. Wat zijn dat voor voorzieningen? Is dat een man van 95 kilogram die met zijn volle gewicht op de slang moet gaan staan? Of iets anders? Schrijf dit soort abstracte en onnauwkeurige teksten in vergunningen en veiligheidsinstructies en we kunnen net zo goed stoppen met het vergunnningencircus. Wij weten natuurlijk niet zeker of je een brand bij een chemisch bedrijf met concrete, nauwkeurige en voor iedereen begrijpelijke B1-teksten kan voorkomen. Maar vergunningen en instructies op C1 hebben geen effect. We hebben in ons land veel bereikt als het gaat om veilig werken. Het is nu tijd voor een volgende stap: schrijf vergunnningen en veiligheidsinstructies op taalniveau B1. 

Het abstracte, onnauwkeurige en onbegrijpelijke C1 is de grote pain-in-the-ass van onze maatschappij: onnodig dichte spitsstroken, wanhopige huiseigenaren, zieke patiënten en onnodige ongelukken op het werk. Laten we concreet, nauwkeurig en begrijpelijk met elkaar communiceren. Dat heeft alleen maar voordelen. Wij pleiten daarom voor B1. 

Per 1 september passen wij de prijzen van de Klinkende Taal Word Plugin aan. Voor sommige organisaties geldt dat de applicatie iets duurder wordt, maar voor andere wordt de plugin juist goedkoper. Houd daar dus rekening mee in het offertetraject. 

Voor meer informatie over de nieuwe prijzen kunt u ons (laten) bellen of mailen. 

"Hoe kan de computer ons helpen bij het schrijven? Wat is de stand van zaken op het gebied van spellingcontrole? Wat weet de computer van grammatica en stijl? Kan een computer de leesbaarheid van een tekst bepalen?"

Tilburg University houdt samen met de Nederlandse Taalunie eind van de maand (31 mei) een symposium: De automatische taalhulp. Uiteraard zal Klinkende Taal hier ook bij aanwezig zijn en de bovenstaande vragen beantwoorden in de vorm van een demonstratie. 

Op het symposium kunt u zelf zien hoe Klinkende Taal u helpt bij het schrijven van leesbare teksten en met welke taalfenomenen de applicatie is uitgebreid. Behalve bij begrijpelijker schrijven, helpt Klinkende Taal inmiddels ook bij correct schrijven (spelling volgens het Groene Boekje en d/t-fouten) en bij Nederlands voor NT2'ers. 

Klinkende Taal staat 19 tot en met 21 april op de beurs Overheid & ICT. De ontwikkeling van onze leesbaarheidstool heeft dit jaar natuurlijk niet stilgestaan. Steeds meer overheidsinstellingen kiezen voor efficiëntie en klantvriendelijkheid door het gebruik van Klinkende Taal. 

Benieuwd

• wat Klinkende Taal u allemaal uit handen neemt?
• hoe uw organisatie in no-time kan voldoen aan de Webrichtlijnen?
• wat het verschil is tussen de Web Tool en de Word Plugin?
• hoe leesbaar Klinkende Taal uw eigen teksten beoordeelt?
• hoe u zorgt voor begrijpelijke en uniforme, maar doelgroepgerichte brieven?

De antwoorden vindt u bij onze stand F055 op de beurs Overheid & ICT. 

Tot 19, 20 of 21 april!

Uit het Parool van 14 april 2011 door Nathan Vos naar aanleiding van het symposium Overheid en Burger. Communiceren in mensentaal. 

TAALUNIE OPENT AANVAL OP AMBTENARENTAAL

Onbegrijpelijke formulieren maken het leven van de burger tot een hel. Tegelijkertijd kunnen overheden zich vele tonnen besparen als ze duidelijke taal gebruiken die de invuller meteen op het goede spoor zet.

De Taalunie, die zich vanaf nu inzet voor betere formulieren, overweegt een keurmerk, dat moet verhinderen dat er onduidelijkheden en onnodige vragen blijven staan. (…) Zestig procent van de communicatie tussen overheid en burger verloopt via formulieren, maar die worden vrijwel altijd opgesteld vanuit het perspectief van de verzender, en niet van de ontvanger.

Alleen al voor de belasting bestaan er zo’n vijfduizend verschillende formulieren waarvan een groot deel amper te begrijpen is. Maar ook de gemeenten en de Informatie Beheergroep kunnen er wat van. Een burger die een vergunning aanvraagt voor een eenvoudige keuken, krijgt die pas als hij ingevuld heeft welke ‘rechtspersoon’ hij is, of er sprake is van een ‘borstwering’ en als hij ‘bescheiden’ heeft meegestuurd. Johan van Hoorde van De Taalunie hoopt daarom “dat de schrijvende ambtenaar zich van het probleem bewust gaat worden”.

‘Was u voor 31 december 35 jaar of jonger?’ in plaats van ‘Wanneer bent u geboren?’. Een vraag als ‘Heeft u gedurende het vorige jaar tussen 1 juli en 1 november enige tijd geen werk gehad?’valt bijna niet met ja of nee te beantwoorden. “En waarom staat er ‘welgelijkend fotografisch portret’ als er een pasfoto wordt bedoeld?” vraagt communicatiehoogleraar Carel Jansen. Hij specialiseert zich al jaren in overheidstaal en constateert dat moeilijke formulieren niet alleen de burger, maar ook het overheidsbeleid hinderen. Zo blijft er bij veel potjes voor inkomensondersteuning geld over, omdat te weinig burgers voor wie het bedoeld is, het formulier kunnen invullen. 

Voortaan is Klinkende Taal ook te gebruiken in dStyle, de huisstijlapplicatie voor MS Office van Documentaal. GridLine en Documentaal bundelen hun krachten en bieden hun klanten een totaalcontrole voor hun documenten: op huisstijl én begrijpelijkheid. 

Onze applicatie was al verkrijgbaar als 'knop in Word', maar nu dus ook in combinatie met dStyle. Al uw uitgaande teksten controleert u met één druk op de knop op de volgende punten:

• Begrijpt mijn doelgroep wat hier staat?
• Past de tekst binnen het totaalplaatje van mijn organisatie?

Om iedereen op de hoogte te stellen van de samenwerking tussen GridLine en Documentaal houden wij samen een bijeenkomst op 17 februari 2011. Ook hebben wij een persbericht doen uitgaan. 

Wilt u meer weten over Klinkende Taal in dStyle? Of over onze bijeenkomst? Neem dan gerust contact met ons op.